In vele wereldse culturen is witte rijst een onmisbaar onderdeel van het voedingspatroon. Zeker in Azië worden er enorme hoeveelheden rijst geconsumeerd. China is, niet geheel verrassend gezien het aantal inwoners, de wereld lijstaanvoerder, met India als goede tweede. Maar ook in Latijns-Amerika, het Caribisch gebied en Afrika is rijst basisvoedsel. En zelfs in Europa zien we een stijgende lijn in rijstverbruik. Recente wetenschappelijke studies hebben echter hoge gehaltes van het giftige arsenicum (arseen) aangetroffen in rijst. Dit is zorgelijk. Is er reden tot paniek? Lees even met me mee.

Wat is arsenicum?

Arsenicum is een (giftig) chemisch element dat veelvuldig in onze natuur en het milieu voorkomt. Het kan onderverdeeld worden in twee groepen:

  • Organische arsenicum (aan koolstof gebonden): dit komt vooral voor in planten en dierenweefsels.
  • Anorganisch arsenicum (niet aan koolstof gebonden): zit vooral in gesteentes en aarde en hierdoor dus ook in het grondwater. Dit is tevens de meest giftige variant.

Anorganisch arsenicum

Arsenicum in voedsel

Arsenicum wordt in bijna alle voeding en drinken gevonden, maar in zeer kleine hoeveelheden waar we ons niet druk over hoeven te maken. Grote hoeveelheden arsenicum, die wel zorgwekkend zijn, worden gevonden in:

  • Besmet drinkwater: hoge gehaltes anorganisch arsenicum (meest giftige variant) worden vooral in Azië en Zuid-Amerika gevonden (1 en 2).
  • Zeevruchten: in vis, garnalen, schaaldieren en ander zeevoedsel vindt men grote hoeveelheden organisch arsenicum (minder giftige variant).
  • Rijst en met rijst gemaakte producten: in rijst worden enorme ophopingen anorganisch arsenicum aangetroffen. Het is zelfs de grootste voedingsbron van anorganisch arsenicum, de meest giftige variant dus (3, 4, 5, 6)

En dan hebben we het niet alleen over de rijst zelf, maar ook rijst producten, zoals: rijstmelk (7), rijstzemelen (8 9), rijst bevattende ontbijtgranen (9), Rijstebloem (voor baby’s) (11, 12), rijstwafels (9), bruine rijstsiroop (13), muesli/graanrepen met rijst of volkoren rijstsiroop.

Watervervuiling

Zoals ik eerder al schreef bestaan er twee groepen arsenicum: de organische variant die voorkomt in planten en dierenweefsel (minst giftige variant). En de anorganische variant die voorkomt in gesteentes en aarde en vervolgens dus in het grondwater (meest giftige variant).

Wij mensen zijn schuldig aan arsenicumvervuiling, omdat het gebruikt wordt in bestrijdingsmiddelen, houtconserveermiddelen, fosfaatkunstmest, industrieel afval, mijnbouw, verbranding van kolen en het smelten van ijzererts (14, 15, 16). Het arsenicum komt niet alleen in de lucht, maar ook in het grondwater terecht, die in vele delen van de wereld waar rijst verbouwd behoorlijk vervuild is (17, 18). Het besmette grondwater wordt vervolgens weer gebruikt voor de irrigatie van gewassen, het aanvullen van watervoorraden en in huishoudens om te koken, met alle gevolgen van dien (19). Zo vindt arsenicum dus zijn weg naar en in de rijst.

Het vervelende en zorgwekkende is dat rijst geneigd is om vele malen meer arsenicum op te nemen en vast te houden dan andere gewassen, zoals tarwe en gerst (20). Het koken met besmet en/of vervuild water is daarbij nog eens een extra risico, omdat het arsenicum uit het water gemakkelijk opgenomen kan worden door de rijst (21, 22).

Rijstvelden in Azië.

Gezondheidsrisico’s arsenicum

Het International Agency For Research on Cancer (IARC) heeft arsenicum op de lijst van (wetenschappelijk) bewezen kankerverwekkende stoffen geplaatst. Bij blootstelling (inslikken en inademing) aan arsenicum werden longkanker, huidkanker en urineblaaskanker geconstateerd. De Europese Commissie deed hetzelfde en kwam met informatie en een verordening omtrent arsenicum. Het op lange termijn binnenkrijgen van arsenicum kan kanker (23, 24, 25, 26), ontwikkelingsstoornissen, hart en vaatziekten (27, 28), hoge bloeddruk (29), neurotoxiciteit, abnormale glucosewaardes en diabetes (30) veroorzaken. Beiden organisaties hebben arsenicum officieel uitgeroepen tot carcinogeen, een kankerverwekker.

Ook is arsenicum schadelijk voor de zenuwcellen en kan het de hersenfunctie aantasten (31, 32).

Daarnaast wordt arsenicum bij kinderen en tieners in verband gebracht met verminderde concentratie, slechter leervermogen en geheugen (33, 34), verlaagde intelligentie en sociale competenties (35, 36, 37).

Arsenicum kan zelfs voor de geboorte al schade veroorzaken. Volgens een studie had een hoge arsenicuminname bij zwangere vrouwen nadelige effecten op de foetus, waardoor het risico op geboorteafwijkingen toenam en de ontwikkeling belemmerde (38).

Reële reden tot zorg?

Absoluut. Dat lijkt me vrij duidelijk. Zeker voor de mensen die dagelijks veel rijst eten kan arsenicum op den duur gezondheidsproblemen opleveren. Maar iedere dag rijst is sowieso niet gezond. Ieder mensen, ieder lichaam, heeft baat bij een gevarieerd voedingspatroon. Zo zorg je ervoor dat je voldoende verschillende voedingsstoffen binnenkrijgt, en niet teveel van hetzelfde.

Witte rijst en gezondheid

Witte rijst bevat minder arsenicum dan bruine rijst, ook wel zilvervliesrijst genoemd (8, 44, 45), dit komt door de vlies. Daarentegen bevat witte rijst wel erg veel koolhydraten (snelle suikers/glucose) die je bloedsuikerspiegel snel laten stijgen. Je lichaam zal dit willen balanceren door insuline aan te maken via de alvleesklier, om de suikers te verwerken.

Bij teveel rijst krijg je teveel suikers binnen en kan je lichaam deze op een gegeven moment niet meer verwerken. Het gevolg is dat de overtollige suikers worden opgeslagen als vet, met als logisch gevolg kans op overgewicht. Als dit voor een langere periode gebeurd ontstaat er een reële kans op ziektes en gezondheidsklachten, zoals o.a. diabetes, een hoge bloeddruk, obesitas en een grotere kans op hart en vaatziekten. Veel mensen bewegen daarnaast ook nog eens niet of nauwelijks, waardoor je van de regen in de drup komt. Dit zie je op dit moment ook in veel landen gebeuren, ook in Nederland.

Baby’s en kinderen

Veel kinderen eten rijstproducten, zoals op rijst gebaseerde babyvoeding, rijstwafels, pudding en rijstmelk. Hun lichamen zijn nog klein en kwetsbaar. Pas dus op met een veelvoud aan dagelijkse rijstproducten bij baby’s en kinderen. Houdt ook afstand van bruine rijstsiroop, deze kan veel arsenicum bevatten. Bruine rijstsiroop is een van rijst gemaakte zoetstof en wordt veel aan babyvoeding toegevoegd. Ook dit is schadelijk (16, 39).

Overigens bevat niet elke rijstsoort veel arsenicum. Het is geheel afhankelijk uit welk land en gebied de rijst komt en wat voor water er gebruikt is. Alleen door laboratoriumonderzoek kunnen de arsenicumwaardes aangetoond worden.

Verminderen arsenicum door juiste bereidingswijze

Het goede nieuws is dat het probleem gedeeltelijk opgelost kan worden. Professor Andy Meharg, hoogleraar plant en bodemkunde van de Queen’s University in Belfast, doet al vele jaren onderzoek naar arsenicum in rijstsoorten. Hij schreef er zelfs een boek over. Hij testen verschillende bereidingswijzes van verschillende rijstsoorten en bekeek daarna de arsenicumwaardes. Als je onderstaande bereidingswijze van hem volgt zal er nog maar 18% arsenicum overblijven in je rijst. Dat betekent dat er 82% verdwenen is. Dat maakt het veilig om te eten, binnen een gevarieerd voedingspatroon.

  • Kies allereerst voor aromatische rijst, zoals basmati rijst uit Noord-India, Noord Pakistan of Nepal of jasmine rijst uit Thailand. Hierin zit het minste arsenicum (43). Zorg er voor dat het biologisch is, in verband met chemische bestrijdingsmiddelen (pesticiden).
  • Zet de rijst die je de volgende dag wilt koken in een ruime hoeveelheid water voor je gaat slapen. Dit zorgt ervoor dat de rijstkorrel wordt geopend en de arsenicum eruit kan.
  • Giet de rijst de volgende morgen af in een zeef en spoel goed na met schoon water.
  • Voeg op 1 deel rijst 5 delen water toe en kook de rijst tot hij gaar is, maar kook hem niet volledig droog. In het kookwater kan arsenicum zitten en die wil je niet in je rijst laten trekken.
  • Giet de rijst weer af in een zeef en spoel goed na met warm water, zodat je ook het laatste beetje kookwater wegspoelt.
  • Serveer je sterk verminderde en veilige arsenicum rijst!

Conclusie:

Witte rijst bevat weliswaar minder arsenicum dan bruine rijst/zilvervliesrijst, maar witte rijst staat bol van de snelle koolhydraten die absoluut niet gezond zijn als je dagelijks grote porties rijst eet. Dit kan leiden tot gezondheidsproblemen en ziektes. Als je gematigd rijst eet en je bereidt die ook nog eens op de wijze die hierboven beschreven staat, begeef je je wat betreft (kook) rijst in de veilige zone. Zorg er wel voor dat het biologisch is, dit in verband met chemische bestrijdingsmiddelen (pesticiden). Daarnaast is de ultieme vuistregel: eet gevarieerd.

Deel dit artikel gerust met mensen die ook vaak rijst eten en waarde aan hun gezondheid hechten.

 

 

(Foto) bronnen en/of meer informatie:

ahealthylife.nl 

BBC – Trust Me, Im a Docter

Javi Sánchez Photography Flickr via Compfight cc

G · RTM Flickr via Compfight cc

By The original uploader was Tomihahndorf at German Wikipedia (Transferred from de.wikipedia to Commons.) [GFDL or CC-BY-SA-3.0], via Wikimedia Commons

David Castillo Dominici at FreeDigitalPhotos.net

sakhorn38 at FreeDigitalPhotos.net

Stuart Miles at FreeDigitalPhotos.net

donnierayjones Flickr via Compfight cc

 

Stijn Brinkhaus

Ik ben Stijn Brinkhaus, 37 jaar oud, uit Schiedam. Ik ben een schrijver in hart en nieren en dat doe ik dan ook enorm graag en veelvuldig. Ik heb het hart op de tong, ben filosofisch ingesteld en als ik iets echt wil komt 'nee' niet in mijn woordenboek voor. Soms een tikkeltje ongeduldig en verder gek op reizen, cultuur, sport, muziek, voetbal, de natuur, dieren, slapen, lekker (gezond) eten en wandelen.